Różnice fluktuacji, dynamiki i dymorfizmu płciowego cech somatycznych, typu budowy i otłuszczenia dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat

Mirosław Mrozkowiak, Paulina Jazdończyk

Abstract


Mrozkowiak Mirosław, Jazdończyk Paulina. Różnice fluktuacji, dynamiki i dymorfizmu płciowego cech somatycznych, typu budowy i otłuszczenia dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat = Fluctuation, dynamics, sexual dimorphism, somatic features, body types and adiposity differences in children and adolescents at the ages from 4 to 18 from urban and rural areas. Journal of Education, Health and Sport. 2015;5(7):365-392. ISSN 2391-8306. DOI 10.5281/zenodo.20236

http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/2015%3B5%287%29%3A365-392

https://pbn.nauka.gov.pl/works/586309

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.20236

Formerly Journal of Health Sciences. ISSN 1429-9623 / 2300-665X. Archives 2011–2014 http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/issue/archive

 

Deklaracja.

Specyfika i zawartość merytoryczna czasopisma nie ulega zmianie.

Zgodnie z informacją MNiSW z dnia 2 czerwca 2014 r., że w roku 2014 nie będzie przeprowadzana ocena czasopism naukowych; czasopismo o zmienionym tytule otrzymuje tyle samo punktów co na wykazie czasopism naukowych z dnia 31 grudnia 2014 r.

The journal has had 5 points in Ministry of Science and Higher Education of Poland parametric evaluation. Part B item 1089. (31.12.2014).

© The Author (s) 2015;

This article is published with open access at Licensee Open Journal Systems of Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland and Radom University in Radom, Poland

Open Access. This article is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Noncommercial License which permits any noncommercial use, distribution, and reproduction in any medium,

provided the original author(s) and source are credited. This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License

(http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/) which permits unrestricted, non commercial use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/) which permits unrestricted, non commercial

use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

The authors declare that there is no conflict of interests regarding the publication of this paper.

Received: 20.06.2015. Revised 15.07.2015. Accepted: 15.07.2015.

 

Różnice fluktuacji, dynamiki i dymorfizmu płciowego cech somatycznych, typu budowy i otłuszczenia dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat

 

Fluctuation, dynamics, sexual dimorphism, somatic features, body types and adiposity differences in children and adolescents at the ages from 4 to 18 from urban and rural areas

 

Mirosław Mrozkowiak1, Paulina Jazdończyk2

 

1Bioergonsport, Nowa Biała magmar54@interia.pl

strona: http://wadypostawy.republika.pl

2Gabinet Fizjoterapii Leszno Wlkp.

 

Słowa kluczowe: masa i wysokość ciała, typ budowy.

 

Streszczenie

 

Wstęp. Stan zdrowia badanej populacji, zgodnie z przyjętymi założeniami współczesnej ochrony zdrowia, znajduje także swoje odzwierciedlenie w poziomie oraz dynamice procesów wzrastania i dojrzewania. Jednym z istotnych czynników różnicujących osiągany poziom rozwoju fizycznego jest stopień zurbanizowania miejsca zamieszkania.

Cel badań. Określenie istotności różnic między środowiskiem miejskim i wiejskim w przebiegu zmian wysokości i masy ciała, wskaźników BMI i IR w ramach każdej płci i kategorii wiekowej. 

Materiał i metoda. Przeprowadzone badania w populacji 3806 dzieci i młodzieży w wieku od 4 do 18 lat, pozwoliły na zarejestrowanie 21895 obserwacji wysokości i masy ciała w poszczególnych kategoriach wiekowych, płci i środowisku, w tym 7199 dziewcząt ze środowiska miejskiego i 4484 ze środowiska wiejskiego, chłopców odpowiednio: 6426 i 3786. Określono typu budowy ciała według wskaźnika wagowo-wzrostowego Rohrera i otłuszczenia BMI. Pomiarów dokonano na wadze lekarskiej z dokładnością do0,5 cmi100 g.

                Wnioski. 1. Średnia wysokość i masa ciała badanych chłopców jest większa niż dziewcząt. Dynamika przyrostów w każdej z płci jest zbliżona, przy czym między13 a14 r.ż. występuje okresowy spadek tempa przyrostu obu cech. 2. Różnice w występowaniu typów budowy ciała osobników obu płci w środowisku miejskim i wiejskim zacierają się. W populacji żeńskiej są statystycznie nieistotne, natomiast w populacji mężczyzn istotne różnice występują w typie smukłym, gdzie odsetek występowania na wsi jest większy oraz w typie średnim, gdzie odsetek występowania w mieście jest większy. 3. Różnice w występowaniu typów otłuszczenia ciała osobników obu płci w środowisku miejskim i wiejskim zacierają się. W populacji żeńskiej są statystycznie istotne tylko w populacji posiadających nadwagę, częściej występują w środowisku miejskim. Natomiast w populacji mężczyzn istotne różnice występują w środowisku miejskim, osobników z nadwagą i niedowagą jest więcej.

 

Key words: body mass, body height, body type.

 

Summary

 

Introduction. Health condition of the studied population, according to the standards of contemporary health care, reflects itself in the level and dynamics of growth and maturation processes. One of the significant features differentiating the levels of physical development is the urbanization rate of one’s place of residence.  

Aims. The aim of the study is to determine the significance of differences in body mass and body height, as well as BMI and IR, between the individuals living in urban and rural environments, for both sexes and all age groups.

Materials and methods. The study was conducted on 3806 children and adolescents at the ages from 4 to 18 and it enabled one to register 21895 body mass and body height observations in particular age groups, sexes and environments, including 7199 girls from urban areas and 4484 from rural areas, and 6426 boys from urban areas and 3786 from rural areas. Their body types were assessed according to Roher weight-height indicator, and their adiposity values according to BMI indicator; they were measured on a medical scale with accuracy to0.5 cmand100 g. 

Conclusions. 1. Average body height and body mass of the studied male population is greater than of the female population; body mass and body height growth dynamics in both sexes are comparable, though at the ages from 13 to 14 one observes a decline in their increase pace. Differences in body types observed among the individuals of both sexes from urban and rural areas are gradually disappearing. In the female population they are statistically insignificant; in the male population, however, significant differences are observed in slim body type, whose percentage of occurrence is greater in rural areas, and in average body type, whose percentage of occurrence is greater in urban areas. 3. Adiposity differences between the individuals of both sexes living in urban and rural areas are gradually disappearing. In the female population they are statistically significant only among the overweight population which, in turn, is more numerous in cities. In the male population, however, significant differences are observed in urbanized areas among overweight and underweight individuals.


Keywords


masa i wysokość ciała, typ budowy, body mass, body height, body type.

Full Text:

PDF

References


Antoszewska A., Wolański N., 1992, Sexual dimorphism in newborns and adults, Studies in Human Ecology, 10, 5-22.

Barlow S.E., Dietz W.H., 1998, Obesity evaluation and treatment: export committee recommendations. The Maternal and Health Bureau, Health Resources and Services Administration, and the Department of health and Human Services. Pediatrics, 102, 29.

Bielicki T., Waliszko A., 1981, Zmiany w rozwoju fizycznym młodzieży w Polsce w okresie 1955 - 1978, Zakład Antropologii PAN, Wrocław.

Burdukiewicz A., 1995, Zmienność postawy ciała dzieci wrocławskich od 7 do 15 lat w badaniach longitudinalnych, Stud. i Monogr. AWF, Wrocław.

Charzewski J., 1984, Społeczne uwarunkowania rozwoju fizycznego dzieci warszawskich, AWF, Warszawa.

Chromiński Z., 1981, Wiek biologiczny a sprawność fizyczna uczniów w wieku 10-15 lat, WSiP, Warszawa.

Chrzanowska M., i wsp. 1992, Dziecko krakowskie: poziom rozwoju biologicznego dzieci i młodzieży miasta Krakowa, Wydawnictwo Monograficzne AWF Kraków, nr 34.

Chrząstek-Spruch H., 1987, Wymiary, kształt ciała i proporcje miedzy składnikami ciała jako mierniki rozwoju. [w:] Ocena rozwoju dziecka w zdrowiu i chorobie. Ossolineum, Wrocław.

Demczuk - Włodarczyk E.,2003, Budowa stopy w okresie rozwoju progresywnego człowieka, Studia i Monografie nr 66, AWF Wrocław.

Dietz W.H., 1998, Use of the body mass index (BMI) as a measure of overweight in children and adolescents, J. Pediatr., s. 191 - 193.

Drobnik P., 2007, Ocena rozwoju fizycznego i poziomu sprawności motorycznej jako kryterium doboru i selekcji młodocianych tenisistów stołowych, [w] Aktywność ruchowa ludzi w różnym wieku, [red.] Umiastowska D., Wydawnictwo „Albatros”, Szczecin s. 196 - 203.

Drozdowski Z., 1987, Antropometria w wychowaniu fizycznym. „Monografie AWF w Poznaniu”, s. 24.

Felińczak A. i wsp., 2007, Przydatność pomiarów antropometrycznych w ocenie stopnia otyłości i wykrywania wczesnych zaburzeń ze strony układu sercowo-naczyniowego, [w] Promocja zdrowia w różnych okresach życia, [red.] Śladkowiski W., Uniwersytet M. Curie-Skłodowskiej, Akademia Medyczna, Lublin, s. 202 - 205.

Foriasz J., Kuchnio M., 2007, Budowa ciała 11-letnich chłopców do klasy wioślarskiej na tle grupy równieśniczej, [w] Aktywność ruchowa ludzi w różnym wieku, [red.] Umiastowska D., Wydawnictwo „Albatros”, Szczecin s. 69 - 73.

Glasyrin I., Wolnar J., Glasyrina V., Khmelnytsky B., 2004, Peculiarities of physical development of present pubertal girls, [w] Promocja zdrowia i rodziny, [red.] Lewicka W., Skiba B., Jasik J., Uniwersytet M. Curie-Skłodowskiej, Akademia Medyczna Lublin, s. 172 - 175.

Hulens M. i wsp., 2001, Trends in BMI among Belgia children, adolescents and adults from 1969 to 1996. Int. J.Obes., nr 25, s. 395 - 399.

Jasiński R., 1991, Rozwój morfologiczny i postawa ciała jedenastoletnich dzieci wybranych szkół miejskich i wiejskich, Zeszyty naukowe AWF Wrocław, nr 54, s. 57 - 65.

Janusz A., 1973 Zastosowanie analizy wielo cechowej do zagadnień wzrastania osobniczego na materiale z badań ciągłych dziewcząt wrocławskich w wieku 8-11 lat. „Zeszyty Naukowe AWF we Wrocławiu”, 13.

Janusz A.,1982, Synteza wyników badan prowadzonych w ramach problemu resortowego nr 101 pt. „Sprawność fizyczna społeczeństwa polskiego”. „Zeszyty Naukowe AWF we Wrocławiu”, 28, s.142.

Karkosz K., 1994, Cechy somatyczne i sprawność motoryczna młodzieży licealnej. „Zeszyty Metodyczno-Naukowe”, AWF w Katowicach”, nr 5.

Lewandowski J. 2006, Kształtowanie się krzywizn fizjologicznych i zakresów ruchomości odcinkowej kręgosłupa człowieka w wieku 3 - 25 lat w obrazie elektrogoniometrycznym, AWF Poznań, s. 7 - 12.

Łubowska W., 2003, Ocena fizjologicznych krzywizn kręgosłupa i jej znaczenie w praktyce szkolnego wychowania fizycznego, rozprawa doktorska, AWF Gdańsk.

Malinowski A., 1976, Dziecko poznańskie. Normy i metody kontroli rozwoju fizycznego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im A. Mickiewicza, Poznań.

Malinowski A., 1987, Norma biologiczna a rozwój somatyczny człowieka, IWZZ, Warszawa, s. 128 - 134.

Maynard L.M., Guo S.S., Chumlea W. C., Roche A. F., Wisemandle W. A., Zeller C. M., Towne B., Siervogel R. M., 1998, Total-body and regional bone mineral content and areal bone mineral density in children aged 8-18 y: the Fels Longitudinal Study. Am J Clin Nutr November, 68: 1111-1117.

Migasiewicz J., 2006, Wybrane przejawy sprawności motorycznej dziewcząt i chłopców w wieku 7-18 lat na tle ich rozwoju morfologicznego, Praca habilitacyjna, AWF Wrocław.

Migasiewicz J., Kiczko A., 1997, Dymorfizm płciowy budowy somatycznej oraz osiągnięć w wybranych próbach motorycznych młodzieży w wieku 15-16 lat. [w:] Problemy dymorfizmu płciowego w sporcie, Cz. 4. AWF i PSSK, Katowice.

Mynarski W., 1995, Struktura wewnętrzna zdolności motorycznych dzieci i młodzieży w wieku 8-18 lat, AWF, Katowice.

Oblacińska A. i wsp., 1997, Częstość występowania nadwagi i otyłości w populacji w wieku szkolnym w Polsce oraz opieka zdrowotna nad uczniami z tymi zaburzeniami, Pediatria Polska, LXXII, nr 3, s. 241 - 245.

Promińska E., 1996, Różnice międzypopulacyjne dymorfizmu płciowego, [w:] E. Siekierska [red.], Sport kobiet, PSSK, Warszawa, s. 17 - 29.

Poskitt E.M.E., 2000, Body mass index and child obesity: are we nearing a definition ? Acta Paedriatr. Scand. Nr 89, s. 507 - 509.

Przewęda R., 1997, Stan zdrowia polskiej młodzieży, Wychowanie Fizyczne i Sport, kwartalnik, t. XLI, nr 1 - 2, s. 15 - 45.

Pytel A., Kołodziej H., Charzewski J., Przewęda R., 1995, Środowiskowe modyfikatory wysokości ciała i sprawności fizycznej chłopców. „Wychowanie Fizyczne i Sport”, 3.

Resiak M., Starzyńska S., 2001, Dymorfizm płciowy dzieci 6 i 7-letnich o różnym poziomie sprawności fizycznej, Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne, nr 8/9, s. 19 - 20.

Rynkiewicz T., Starosta W., 2000, Strenght differentiation in girls and boys, Biology of Sport, nr 3 , s. 207 - 216.

Shephard R.J., 1991, Body composition in biological anthropology. Cambridge University Press.

Socha P., Socha J., 2003, Otyłość prosta i możliwości jej zapobiegania, Pediatria Polska, LXXVIII, nr 1, s. 7 - 13.

Szczeklicki R., Osiński W., Biernacki J., Rauk M., Kowalczyk J., Kusy J., Maciaszek J., 1995, Zróżnicowanie płciowe oraz morfologiczne i motoryczne uwarunkowania równowagi ciała, [w:] E. Wachowski [red.] Wychowanie fizyczne i sport w badaniach naukowych. Konferencja Środowiskowa, WAF Poznań, s. 7 - 13.

Szczeplawy M., Nawrocki D., 2000, Dymorfizm cech somatycznych oraz zdolności koordynacyjnych i zwinnościowych szkolnej populacji, Wychowanie Fizyczne i Fizjoterapia, nr 3, s. 151 - 159.

Szepelawa M., Wojnar J., 2004, Dymorfizm cech somatycznych oraz sprawności motorycznej-kondycyjnej w ontogenezie środowiska miejskiego i wiejskiego, [w] promocja zdrowia i rodziny, [red.] Śladkowski W., Uniwersytet M. Curie- Skłodowskiej, Akademia Medyczna Lublin, s. 367 - 372.

Szopa J., Yak S., 1986, Zmiany sprawności fizycznej dzieci i młodzieży Krakowa w latach 1974-1983 na tle trendu sekularnego wysokości ciała. „Wychowanie Fizyczne i Sport”, 1.

Trześniowski R., 1990. Sprawność fizyczna dzieci i młodzieży. AWF, Warszawa.

Waliszko A. i in., 1980, Stan rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży szkolnej. PAN, Wrocław, nr 147.

Welon A., 1984, Normy do oceny rozwoju fizycznego dziecka, PAN, Wrocław.

Hoppe, opisanymi przez Kasperczyka i testami funkcjonalnymi, na podstawie badań wybranych losowo dzieci miasta Poznania w wieku 7 - 15 lat, [w:] Potęgowanie zdrowia, czynniki, mechanizmy i strategie zdrowotne, [red.] Bulicz A., Radom, s. 136 - 139.

Wich J., 1965, Normy rozwojowe, Materiały i Prace Antropologiczne, PAN, Wrocław.

Wolański N., 1975, Metody kontroli i normy rozwoju dzieci i młodzieży, PZWL, Warszawa.

Wolański N., 2005, Rozwój biologiczny człowieka, Wyd. Nauk. PWN, 510-516.

Wolański N., Eagen J., 1968, Współzależność między gęstością i grubością warstwy Korowej kości. Zmiany w wieku od 2 do 74 lat i dymorfizm płciowy. Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Polska, 33(3), 339-347.

Wolański N., 1975, Metody kontroli i normy rozwoju dzieci i młodzieży, PZWL, Warszawa.

Wolański N., Kasprzak E., 1976, Stature as a measure of effects of environmental change. Current Anthropology, 17(3), 548-552.

Wolański N., Mięsowicz I., 1971, Dimorphism of some body proportions of Egyptian children upon the background of the development of children from Polish towns and villages. Publ. Joint Arabic Polish Exped., 4:167-170, PWN, Warszawa-Poznań-Kair

Wolański N., Siniarska A., 1983, Intergenerational changes in development rhythm and sexual dimorphism in Warsaw children. Current Anthropology, 24(2), 229-231.

Wolański N, 1989, Pozytywne i negatywne mierniki zdrowia wg WHO, Oświata i Wychowanie, 22 (719), 22-31.

Wolański N., 2005, Rozwój biologiczny człowieka, PWN, Warszawa.

Wolański N., Siniarska A., Henneberg M., 2007, Phylo- and ontogenetic perspectives of human ecology. In: New Perspectives and Problems in Anthropology. Edited by E.B. Bodzsar and A. Zsakai. Cambridge Scholar Publishing, Newcastle upon Tyne, 147-167.

Zaremba H., Wolański N., 1980, Differences in some somatic, physiological and Psychomotor traits between man and woman. Antropologia Contemporanea, 3(4), 553¬566.

Żak S., 1994, Dymorfizm płciowy zdolności motorycznych dzieci i młodzieży z Krakowa w aspekcie uwarunkowań rozwojowych i aktywności ruchowej, Antropomotoryka, 11, s. 121 - 141.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Copyright (c)



Journal of Education, Health and Sport formerly Journal of Health Sciences

Declaration on the original version.

Editors indicates that the main version of the magazine is to issue a "electronic".

The journal has had 5 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. § 8. 2) and § 12. 1. 2) 22.02.2019.

1223 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

Archives 2011 - 2014

PBN 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/search?search&searchCategory=WORK&filter.inJournal=36616

POL-index 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-32a319c5-a850-4f44-ba70-1418a6087655

BASE 2011 - 2014

https://www.base-search.net/Search/Results?lookfor=Journal+of+Health+Sciences+%28Radom%29&type=all&oaboost=1&ling=1&name=&thes=&refid=dcrespl&newsearch=1

http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/issue/archive

Indexed in Bases, Bazy indeksacyjne: ERIH Plus, Worldcat, PBN/POL-Index, ICI Journals Master List, Directory of Open Access Journals (DOAJ), ZBD, Ulrich's periodicals, Google Scholar, Polska Bibliografia Lekarska

US NLM = 101679844

101679844 - NLM Catalog Result - NCBI

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog/101679844

Find a library that holds this journal: http://worldcat.org/issn/23918306

Journal Language(s): English 

PBN Poland

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/journals/49068

POL-index

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-c39c8169-88d2-45db-9e7f-d948ce9981c4

BASE

https://www.base-search.net/Search/Results?join=AND&bool0[]=AND&lookfor0[]=2391-8306&type0[]=all&page=11&l=pl&oaboost=1&refid=dcpagepl

Redaction, Publisher and Editorial Office

Instytut Kultury Fizycznej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Institute of Physical Education Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland 85-091 Bydgoszcz ul. Sportowa 2  www.ukw.edu.pl Copyright by Instytut Kultury Fizycznej UKW w Bydgoszczy http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs  Open Access ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

The journal has been approved for inclusion in ERIH PLUS.

The ERIH PLUS listing of the journal is available at https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info?id=485984

SIC Science citation index (calculated on the basis of TCI and Page Rank) 0

Russian Impact factor 0.16

Indexed in Index Copernicus Journals Master List.

http://journals.indexcopernicus.com/Journal+of+Education+Health+and+Sport,p24782242,3.html

ICV 2018 = 95.95 ICV 2017 = 91.30 ICV 2016 = 84.69 ICV 2015 = 93.34 ICV 2014 = 89.51 Standardized Value: 8.27 ICV 2013: 7.32 ICV 2012: 6.41 ICV 20115.48

The InfoBase Index IBI Factor for the year 2015 is 3.56 in InfoBase Index.com.

Website: www.infobaseindex.com

Universal Impact Factor 1.78 for year 2012. (http://www.uifactor.org/AppliedJournals.aspx)

Indexed in Polish Scholarly Bibliography (PBN) (PBN Polska Bibliografia Naukowa) (https://pbn.nauka.gov.pl/journals/36616)

is a portal of the Polish Ministry of Science and Higher Education, collecting information on publications of Polish scientists and on Polish and foreign scholarly journals. Polish Scholarly Bibliograhpy is a part of POL-on - System of Information on Higher Education. It is operated by the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling, University of Warsaw.

Indexed in Russian Sciences Index Российский индекс научного цитирования (РИНЦ) http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

Indexed in Arianta Polish scientific and professional electronic journals Aneta Drabek i Arkadiusz Pulikowski

(http://www1.bg.us.edu.pl/bazy/czasopisma/czasop_full.asp?id=3595)